Microdosing bijwerkingen en wanneer je het niet doet

Microdosing kan bijwerkingen hebben, ook bij doses die onder de grens van merkbare effecten horen te blijven. In enquêtes noemen mensen het vaakst angst of onrust, hoofdpijn, misselijkheid of een onrustige maag, slechter slapen, vermoeidheid en een grotere emotionele gevoeligheid. Veel mensen omschrijven deze microdosing bijwerkingen als mild en kortdurend, maar niet iedereen, en sommige mensen moeten helemaal niet microdoseren: tijdens zwangerschap of borstvoeding, bij psychose of een bipolaire stoornis in je eigen voorgeschiedenis of in je familie, bij hartproblemen, of als je medicijnen gebruikt, vooral antidepressiva of lithium. In dit artikel lees je wat er wordt gemeld, wat onzeker is en wanneer je stopt.

Wat telt als bijwerking bij microdosing?

Een microdosis hoort subperceptueel te zijn: geen visuele veranderingen, geen 'trip'. Een bijwerking is hier dus elke ongewenste verandering, lichamelijk of psychisch, die je op een dosisdag of de dag erna merkt en die je anders niet zou verwachten.

Drie dingen maken dit onderwerp lastiger dan het lijkt.

• De meeste gegevens zijn zelfrapportage. Veel van wat we weten over bijwerkingen van microdosing komt uit online enquêtes en vragenlijsten waarin mensen hun eigen ervaring beschrijven. Dat is nuttig, maar het is geen gecontroleerde studie, en deelnemers selecteren zichzelf vaak. Je kunt de gepubliceerde literatuur zelf doorzoeken op PubMed.
• Verwachtingen werken twee kanten op. Een placebogecontroleerde 'self-blinding'-studie van Szigeti en collega's, in 2021 gepubliceerd in eLife, liet zien dat verwachtingen een grote rol speelden in wat deelnemers rapporteerden. Wat geldt voor positieve ervaringen, kan ook gelden voor negatieve: sommige vervelende gevoelens hangen misschien eerder samen met spanning of zorgen dan met de stof zelf. Voor wie ze ervaart, zijn ze daarom niet minder echt.
• Iedereen reageert anders. Lichaamsgewicht, gevoeligheid, slaap, stress en de natuurlijke variatie tussen truffels spelen allemaal mee. Dezelfde dosis kan per persoon anders voelen, en bij dezelfde persoon van dag tot dag. Daarom zegt de ervaring van iemand anders weinig over hoe jij zult reageren, en daarom is voorzichtig beginnen zo belangrijk.

Bijwerkingen die vaak worden gemeld

Gemelde bijwerking	Hoe mensen het beschrijven	Wat je kunt doen
Angst, nervositeit, onrust	Gespannen zijn, malende gedachten, moeilijk tot rust komen	Stop voor die dag; komt het terug, stop dan en praat met een arts
Grotere emotionele gevoeligheid	Gevoelens dichter aan de oppervlakte, sneller geraakt of geïrriteerd	Schrijf het op; vermijd stressvolle situaties op dosisdagen
Hoofdpijn	Lichte tot matige hoofdpijn op de dosisdag	Drink water, rust; stop als het steeds terugkomt
Misselijkheid, onrustige maag	Een wee gevoel, vooral kort na inname	Neem de dosis rustig, met wat water of thee; stop als het aanhoudt
Slechter slapen	Moeilijk inslapen, lichtere slaap	Neem de dosis 's ochtends, nooit 's avonds
Vermoeidheid	Weinig energie op de dosisdag of de dag erna	Noteer het; houd rustdagen aan; heroverweeg of je doorgaat
Merkbare veranderingen in waarneming	Kleuren, geluiden of tijdsbeleving anders	De dosis is te hoog voor jou: niet rijden, minder nemen of stoppen
Je 'raar' of versnipperd voelen	Het gevoel niet jezelf te zijn	Neem pauze en kijk of dit wel bij je past

Sommige mensen merken hier niets van, anderen één of twee dingen, en ervaringen kunnen per dosisdag verschillen. Geen van deze effecten is een teken dat 'het werkt'. Het zijn signalen om serieus te nemen en op te schrijven.

Minder vaak, maar ernstiger

Naast de effecten die het vaakst worden gemeld, zijn er een paar risico's die verklaren waarom er contra-indicaties zijn.

Psychische kwetsbaarheid

Psychedelica, waaronder psilocybine, kunnen bij mensen die daar gevoelig voor zijn een psychose of manische episode uitlokken of verergeren. Daarom is psychose, schizofrenie of een bipolaire stoornis in je eigen voorgeschiedenis of in je familie een duidelijke reden om niet te microdoseren. Onafhankelijke informatiediensten zoals Drugsinfo.nl van het Trimbos-instituut beschrijven deze risico's van truffels en paddo's.

Hart en bloeddruk

In hogere doses kan psilocybine de hartslag en bloeddruk verhogen. Bij een microdosis zijn die veranderingen naar verwachting klein, maar niet per se afwezig. Sommige onderzoekers hebben bovendien een theoretische vraag gesteld over langdurig, herhaald gebruik: psilocybine werkt op meerdere serotoninereceptoren, waaronder één (5-HT2B) die bij bepaalde andere geneesmiddelen in verband is gebracht met hartklepproblemen. Dat is voor microdosing niet aangetoond, maar het is nog een reden waarom mensen met hartproblemen niet moeten microdoseren, en waarom gestructureerde protocollen vaste pauzes hebben.

Wisselwerking met medicijnen

Psilocybine kan een wisselwerking hebben met medicijnen, vooral met middelen die op serotonine werken. Antidepressiva kunnen veranderen hoe psilocybine wordt ervaren, en er zijn gepubliceerde meldingen van ernstige reacties, waaronder epileptische aanvallen, bij de combinatie van klassieke psychedelica met lithium (zoeken op PubMed). Combineer microdosing nooit met deze medicijnen, en stop of verander nooit een voorgeschreven behandeling zonder de arts die het heeft voorgeschreven. We gaan hier uitgebreid op in in ons artikel over microdosing en antidepressiva.

Wie beter niet microdoseert

Microdoseer niet als een van deze punten voor jou geldt:

• je bent jonger dan 18;
• je bent zwanger, probeert zwanger te worden of geeft borstvoeding (zie microdosing, zwangerschap en borstvoeding);
• jij of een naast familielid heeft een voorgeschiedenis van psychose, schizofrenie of een bipolaire stoornis;
• je hebt hartproblemen, ook een hoge bloeddruk die niet goed onder controle is;
• je gebruikt medicijnen, vooral antidepressiva of lithium;
• je zit in een acute crisis of voelt je psychisch niet stabiel;
• je moet op de dosisdag autorijden, machines bedienen of verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van anderen.

Weet je niet zeker of een van deze punten op jou van toepassing is? Praat dan eerst met een arts.

Zo verklein je de kans op ongewenste effecten

Voor volwassenen zonder contra-indicaties die eerst met een arts hebben gepraat, beperken een paar eenvoudige principes het risico:

• Begin laag. De eerste keer een halve dosis (0,5 g) op een rustige dag, 's ochtends, zonder belangrijke afspraken.
• Houd je aan de aangegeven dosis. Verhoog niet om 'iets te voelen'. Merkbare effecten betekenen dat de dosis te hoog is voor jou, niet te laag.
• Neem vaste pauzes. Dagen zonder dosis tussendoor en langere pauzes tussen cycli, zoals 2 keer per week gedurende 6 weken en dan 2 weken pauze, voorkomen dagelijks gebruik.
• Vermijd combinaties. Geen alcohol, cannabis of andere middelen op dosisdagen: die maken ongewenste effecten waarschijnlijker en lastiger te duiden.
• Rijd niet en bedien geen machines op dosisdagen.
• Houd een dagboek bij. Door slaap, stemming, energie en elke ongewenste bijwerking op te schrijven, op dosisdagen én rustdagen, zie je patronen. Onze gids over een microdosing dagboek laat zien wat je kunt noteren.

Wanneer stop je, en wanneer zoek je hulp?

Stop met microdosing en praat met een arts als:

• ongewenste effecten steeds terugkomen of langer duren dan de dosisdag;
• je slaap, stemming of angst over een paar weken slechter lijkt te worden;
• je je losgekoppeld van de werkelijkheid, wantrouwig of ongewoon opgejaagd voelt.

Bel meteen 112 bij pijn op de borst, een heel snelle of onregelmatige hartslag, flauwvallen, ernstige verwarring of onrust, of gedachten om jezelf iets aan te doen. In Nederland kun je ook gratis en anoniem terecht bij 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113; in België bij de Zelfmoordlijn op 1813. Heb je meer genomen dan je wilde, of voel je je niet goed op een dosisdag, dan legt ons artikel te veel truffels genomen de eerste stappen uit. Algemene vragen vind je in onze veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen

Is microdosing veilig?

Geen enkel middel is zonder risico, en de effecten van langdurig herhaald microdoseren zijn nauwelijks onderzocht. Sommige mensen moeten helemaal niet microdoseren, en met elke gezondheidsvraag ga je naar een arts.

Kan microdosing angst geven?

Ja. Angst, nervositeit en onrust horen bij de bijwerkingen die het vaakst worden gemeld. Gebeurt het, stop dan voor die dag, en praat met een arts als het terugkomt.

Kun je hoofdpijn krijgen van microdosing?

Sommige mensen melden hoofdpijn op dosisdagen. Water drinken en rust kunnen de dag makkelijker maken, maar komt de hoofdpijn steeds terug, stop dan en vraag medisch advies.

Waarom ben ik moe na microdosing?

Sommige mensen melden weinig energie op de dosisdag of de dag erna, soms samen met lichtere slaap. Neem de dosis 's ochtends, houd rustdagen aan en heroverweeg of je doorgaat als de vermoeidheid blijft.

Wie moet niet microdoseren?

Minderjarigen; zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven; mensen met psychose of een bipolaire stoornis in hun eigen voorgeschiedenis of familie; mensen met hartproblemen; en iedereen die medicijnen gebruikt, vooral antidepressiva of lithium.